Ndryshimi i ngjyrës, madhësisë ose zhdukja e gjysmëhënave në thonj shpesh është e padëmshme, por ndonjëherë mund të sinjalizojë probleme me gjakun, zemrën, mushkëritë apo veshkat
Gjysmëhëna në thonj, lunula, është pjesa e dukshme e matricës së thoit ku zhvillohet rritja e thonjve të rinj. Nëse gjysmëhëna nuk shihet, kjo jo gjithmonë ka ndonjë shkak, por ndonjëherë mund të jetë shenjë e një gjendjeje shëndetësore, sidomos kur shoqërohet me simptoma të tjera.
Mjekja e mjekësisë interne Manjaree Daw shpjegon se lunulat zakonisht duken të tejdukshme ose të bardha dhe mund të jenë më të theksuara në disa gishta, ndërsa më pak në të tjerët. Për shembull, gjysmëhëna zakonisht është më e madhe në gishtin e madh të dorës ose të këmbës.
Ato janë më të dukshme në rini dhe zvogëlohen me kalimin e viteve. Është e mundur që thjesht të jenë të fshehura nën kutikulë ose të jenë zvogëluar për shkak të moshës.
Ashtu si mosha, edhe gjenetika ose toni i lëkurës mund të bëjnë që disa njerëz të kenë lunula më pak të dukshme, pa pasur asnjë sëmundje themelore.
Megjithatë, meqë gjysmëhëna në thonj përfaqëson pjesën më të re të thoit, ajo mund të japë sinjale për shëndetin, sidomos kur zhduket papritur ose kur kjo ndodh së bashku me simptoma të tjera.
Thonjtë mund të zbulojnë informacione të rëndësishme për qarkullimin e gjakut, gjendjen ushqyese dhe funksionin e organeve të ndryshme në trup. Ata mund të jenë edhe shenjë e hershme paralajmëruese për probleme të mundshme mjekësore, transmeton Telegrafi.
Çfarë tregon lunula për shëndetin
Meqë lunulat ndodhen aty ku formohen qelizat më të reja të thoit, disa karakteristika të tyre ndonjëherë mund të japin të dhëna për shëndetin e përgjithshëm.
Mjekja Manjaree Daw e krahason këtë me veçori të tjera në dukje të padëmshme që shfaqen kur trupi kalon ndryshime fiziologjike.
Ajo thekson se sëmundjet sistemike mund të shfaqen në pjesë të ndryshme të trupit, ndaj gjithçka duhet parë si një tërësi për të marrë vendime të informuara.
Çfarë mund të tregojë ngjyra jo e zakonshme e lunulës
Sipas saj, ngjyra e gjysmëhënës në thonj varet nga ajo që indi i gjallë depoziton në matricën e thoit. Nëse në trup qarkullojnë toksina, ato mund të grumbullohen në këtë zonë dhe të ndikojnë në pamjen e saj.
Disa ngjyra mund të lidhen me gjendje të caktuara:
- E kuqe – cirozë, sëmundje të mushkërive ose pamjaftueshmëri të zemrës
- E kaltër – sëmundja e Wilson-it, diabeti ose helmimi me argjend
- Kafe – sëmundje kronike të veshkave ose dështim i veshkave
- E bardhë – sëmundje të veshkave ose thonjtë e Terry-t
- E verdhë – terapi me tetraciklinë ose sindroma e thonjve të verdhë.
Megjithatë, këto ndryshime nuk duhet të merren si diagnozë pa praninë e simptomave të tjera. Vetëm shikimi i tyre nuk mjafton për të përcaktuar një sëmundje.
Ndryshimet në madhësi
Në disa raste, lunulat mund të zvogëlohen në prani të anemisë ose kequshqyerjes. Edhe këtu, pa simptoma të tjera, zakonisht nuk ka arsye për alarm.
Gjendje që mund të bëjnë lunulat të zhduken ose të duken më pak
Mungesa ushqyese
Ndryshimet në thonj mund të shkaktohen nga mungesat ushqyese për shkak të dietave ekstreme, sëmundjeve që ndikojnë në përthithjen e lëndëve ushqyese ose çrregullimeve të të ushqyerit. Në raste të rralla, mungesa e vitaminës B12 mund të ndikojë në dukshmërinë e gjysmëhënave në thonj.
Anemia
Anemia ndodh kur qelizat e kuqe të gjakut nuk transportojnë oksigjen siç duhet ose kur trupi nuk prodhon mjaftueshëm prej tyre. Kjo mund të shkaktojë zbehje, duke e bërë edhe gjysmëhënën në thonj më pak të dukshme.
Shkaku më i shpeshtë është mungesa e hekurit, por anemia mund të lidhet edhe me aneminë drapërocitare, ekspozimin ndaj kimikateve toksike ose dështimin e veshkave.
Dështimi i veshkave
Personat që i nënshtrohen dializës shpesh nuk kanë lunula të dukshme. Kjo shpesh lidhet me aneminë. Te disa pacientë mund të shihet edhe një brez kafe në majë të gishtit, aty ku skaji i bardhë bashkohet me shtratin e thoit.
Sëmundjet e zemrës dhe mushkërive
Lunulat mund të skuqen ose, më rrallë, të zhduken te disa sëmundje të zemrës dhe mushkërive, si:
- sëmundja kronike obstruktive e mushkërive
- pamjaftueshmëria e zemrës
- çrregullimet e indit lidhor.
Thonjtë mund të ndryshojnë edhe formën ose strukturën, ndërsa simptoma të tjera mund të jenë gulçimi, kolla dhe dhimbja në gjoks.
Ciroza
Ciroza është gjendje kronike që dëmton mëlçinë dhe lë plagë në të, duke ndikuar në funksionin e saj. Te personat me cirozë mund të shfaqen lunula të kuqe, ndërsa më rrallë thonjtë mund të zbardhen, duke e bërë lunulën më pak të dukshme.
Sindroma e thonjve të verdhë
Kjo është një gjendje e rrallë që shkakton thonj të trashë e të verdhë, duke e bërë lunulën vështirë të dallueshme. Thonjtë mund të lakohen, ndërsa kutikula mund të ndryshojë formë ose të zhduket.
Shkaku më i shpeshtë është grumbullimi i lëngut rreth mushkërive, por edhe qarkullimi i dobët apo ënjtja mund të shkaktojnë zverdhje të thonjve dhe zhdukje të tyre.
Kur duhet të shkoni te mjeku
Në shumicën e rasteve, zhdukja e gjysmëhënave në thonj nuk është arsye për shqetësim. Megjithatë, duhet të konsultoheni me mjekun nëse vëreni ndryshime të tjera në trup ose simptoma që ju shqetësojnë.
Mund të jetë diçka krejtësisht e padëmshme, por mund të jetë edhe shenjë e një problemi më serioz. Nëse ka simptoma të tjera ose lunulat zhduken papritur, është mirë të flisni me mjekun për të përjashtuar gjendje të mundshme mjekësore.
Zhdukja e gjysmëhënës mund të sinjalizojë problem serioz shëndetësor nëse shfaqen edhe:
- vështirësi në frymëmarrje
- dhimbje në gjoks
- temperaturë
- ënjtje e pazakontë.
/Telegrafi/