Për 25 minuta gjatë barazimit 1-1 mes Marokut dhe Brazilit më 13 qershor, u shkrua një kapitull i veçantë në historinë e Kupës së Botës. Në atë moment, asnjë nga lojtarët e Marokut që ndodheshin në fushë nuk kishte lindur në territorin maroken.
Botërori 2026 po shënon nivelin më të lartë ndonjëherë të futbollistëve që përfaqësojnë një kombëtare tjetër nga vendi ku kanë lindur.
Sipas listave zyrtare të FIFA-s, rreth 23% e lojtarëve pjesëmarrës në turne janë të lindur jashtë shtetit që përfaqësojnë.
Një nga rastet më të spikatura të këtij Botërori ishte ai i Ibrahim Mbaye. Sulmuesi i lindur në Francë shënoi për Senegalin në humbjen 3-1 ndaj Francës, duke u bërë një tjetër shembull i lojtarëve që zgjedhin rrënjët familjare përpara vendit të lindjes.
Kjo situatë rikthen në kujtesë rastin e vitit 2022, kur sulmuesi i Zvicrës, Breel Embolo, i lindur në Kamerun, u bë futbollisti i parë në historinë e Kupës së Botës që shënonte kundër vendit të tij të lindjes. Në vend të festës së zakonshme, ai ngriti duart në shenjë respekti ndaj origjinës së tij.
Vetëm tetë kombëtare pa lojtarë të lindur jashtë vendit
Nga 48 ekipet pjesëmarrëse në Botërorin 2026, vetëm tetë nuk kanë asnjë futbollist të lindur jashtë kufijve të tyre.
Debutuesja Curaçao është një shembull ekstrem: vetëm një nga 26 lojtarët e saj ka lindur në ishullin karaibik, ndërsa pjesa më e madhe e skuadrës ka lindur në Holandë.
Nga ana tjetër, Katari ka në përbërje lojtarë me origjinë nga 10 shtete të ndryshme, duke përfshirë Afrikën, Evropën dhe Amerikën e Jugut.
Një prej emrave më të njohur është Michael Olise. Sulmuesi i lindur dhe rritur në Londër zgjodhi të përfaqësojë Francën, vendin e origjinës së nënës së tij.
Edhe Shtetet e Bashkuara kanë disa raste të ngjashme. Antonee Robinson ka lindur në Angli, por përfaqëson SHBA-në falë prejardhjes së babait të tij.
Kur vëllezërit përballen me njëri-tjetrin
Botërori 2026 ka sjellë edhe histori të pazakonta familjare. Katër çifte vëllezërish përfaqësojnë kombëtare të ndryshme:
Desire Doue (Francë) dhe Guela Doue (Bregu i Fildishtë)
Nico Williams (Spanjë) dhe Inaki Williams (Gana)
Harry Souttar (Australi) dhe John Souttar (Skoci)
Derrick Luckassen (Gana) dhe Brian Brobbey (Holandë)
Para vitit 2026, kjo kishte ndodhur vetëm me vëllezërit Boateng, Jerome dhe Kevin-Prince, të cilët përfaqësuan Gjermaninë dhe Ganën në Botërorët 2010 dhe 2014, madje duke luajtur kundër njëri-tjetrit në të dy turnetë.
Pasqyrë e migrimit global
Profesori holandez Gijsbert Oonk, ekspert i migrimit dhe identitetit, e sheh këtë fenomen si pasqyrim të botës moderne.
“Pothuajse 4% e popullsisë së botës jeton në një shtet ku nuk ka lindur. Kjo përqindje është edhe më e lartë tek profesionistët e kualifikuar dhe sportistët elitarë. Futbolli thjesht pasqyron këto lëvizje migratore”, shpjegon ai.
Sipas studimeve të Universitetit të Oksfordit, përqindja e lojtarëve të lindur jashtë vendit ka luhatur ndërmjet 2% dhe 14% për dekada me radhë. Në Botërorin 2022 ajo arriti në 16.5%, ndërsa në vitin 2026 është rritur në mbi 23%, me 289 lojtarë nga 1.248 gjithsej.
Si ndryshuan rregullat e FIFA-s
Kur FIFA u themelua në vitin 1904, nuk ekzistonin rregulla të qarta mbi përfaqësimin kombëtar. Futbollistët mund të luanin për cilindo shtet që dëshironin.
Rasti më i famshëm mbetet ai i Luis Montit. Argjentinasi luajti finalen e Botërorit 1930 me Argjentinën, ndërsa katër vite më vonë fitoi trofeun me Italinë. Ai vazhdon të jetë lojtari i vetëm që ka luajtur në finale të Kupës së Botës me dy kombëtare të ndryshme.
Në vitin 1962 FIFA vendosi kriteret e para të qarta të shtetësisë, ndërsa në vitin 2004 lejoi kalimin nga një kombëtare në tjetrën për lojtarët që kishin luajtur vetëm në kategoritë e moshave.
Aktualisht, një futbollist mund të përfaqësojë një vend nëse ka prind ose gjysh të lindur atje, ose nëse ka jetuar për të paktën pesë vite në atë shtet.
Maroku, modeli i suksesit të diasporës
Ndryshimet e rregullave kanë favorizuar veçanërisht vendet me diasporë të madhe, si Maroku.
Gjatë viteve 2010, Federata Marokene vendosi rrjet skautësh në Francë, Holandë dhe Belgjikë për të identifikuar talentet me origjinë marokene.
Kjo strategji rezultoi vendimtare në suksesin historik të Marokut në Botërorin 2022, kur u bë kombëtarja e parë afrikane që arriti në gjysmëfinale.
Në çerekfinalen ndaj Spanjës, dy nga tre ekzekutuesit e suksesshëm të penalltive ishin të lindur jashtë Marokut: Hakim Ziyech në Holandë dhe Achraf Hakimi në Spanjë.
Sipas studiueses Myriam Cherti, ky është shembulli perfekt i një vendi që e ka kthyer diasporën në pjesë integrale të projektit të tij futbollistik.
Vendime të zemrës
Zgjedhja e kombëtares nuk lidhet vetëm me aspektin sportiv. Shpesh ndikojnë faktorë emocionalë, familjarë dhe kulturorë.
Ibrahim Mbaye, i cili përfaqësoi Francën në të gjitha nivelet e moshave, vendosi në moshën 17-vjeçare të luajë për Senegalin.
“Nuk do të pendohem kurrë për zgjedhjen e Senegalit, sepse ishte një vendim i zemrës”, deklaroi ai.
Raste të ngjashme ka pasur edhe më herët. Legjenda portugeze Pepe refuzoi një ftesë nga Brazili dhe zgjodhi Portugalinë, vend ku ishte zhvilluar si futbollist profesionist.
Megjithatë, fenomeni i njohur si “zgjedhja e flamurit” mbetet temë debati.
Ish-presidenti i FIFA-s, Sepp Blatter, kishte paralajmëruar vite më parë se natyralizimet masive mund të ndryshonin identitetin e kombëtareve.
Edhe tifozët shpesh janë të ndarë në mendime. Disa besojnë se ekipet kombëtare humbasin lidhjen me popullin kur mbështeten shumë te lojtarët e lindur jashtë vendit, ndërsa të tjerë argumentojnë se futbollistët duhet të kenë të drejtën të përfaqësojnë vendin me të cilin ndihen më të lidhur.
Një gjë është e sigurt: Botërori 2026 po dëshmon se futbolli modern është gjithnjë e më shumë një pasqyrë e migrimit, globalizimit dhe identiteteve të shumëfishta që karakterizojnë botën e sotme. /Telegrafi/